Reflux, ZUM, wady układu moczowego

Moczowody pełnia rolę przewodów odprowadzających mocz z miedniczek nerkowych do pęcherza moczowego. Przepływ moczu wspomagany jest przez skurcze perystaltyczne moczowodów.

Fale perystaltyczne pojawiają się w odstępach od kilku sekund do 2-3 minut. Pobudzenie dochodzących do moczowodów włókien przywspółczulnych przyspiesza perystaltykę a pobudzenie włókien współczulnych zwalnia ja.

W miarę wypełniania pęcherza moczem ciśnienie hydrostatyczne w jego świetle wzrasta stopniowo. Dzięki ruchom perystaltycznym moczowodów ciśnienie w ich świetle przewyższa okresowo ciśnienie w pęcherzu, dzięki czemu napływają do niego dalsze porcje moczu. Równocześnie mechanizm zastawkowy ujść pęcherzowych moczowodów zapobiega w warunkach prawidłowych cofaniu się moczu z pęcherza do moczowodów w okresach między falami perystaltycznymi.

Mięśnie gładkie pęcherza moczowego zmniejszają znacznie swoje napięcie w miarę jego rozciągania. U starszych dzieci pęcherz może pomieścić około 200 ml moczu bez istotnego wzrostu w jego świetle ciśnienia hydrostatycznego. Równocześnie oba zwieracze otaczające ujście cewki moczowej: wewnętrzny (mięsień gładki szyi pęcherza) i zewnętrzny (mięsień poprzecznie prążkowany, kontrolowany w sposób świadomy) pozostają w jego świetle progowej wartości ciśnienia hydrostatycznego około 20 ml słupa wody, dochodzi do tonicznego skurczu mięśnia wypielacza pęcherza, wyzwalającego impulsy dośrodkowe odpowiedzialne za odczucie potrzeby oddania moczu.

Oddawanie moczu jest procesem złożonym. Kontrolowane jest przez układ nerwowy i obejmuje skoordynowany skurcz mięśnia wypielacza pęcherza, mięśni tłoczni brzusznej, miednicy mniejszej, mięśni stabilizujących klatkę piersiową i skurcz przepony. Równocześnie dochodzi do rozkurczu zwieraczy cewki moczowej: wewnętrznego i zewnętrznego. Impulsy dośrodkowe sygnalizują rozciągnięcie pęcherza i pojawienie się moczu w cewce moczowej. Drogi nerwowe odśrodkowe obejmują głównie włókna współczulne, których pobudzenie powoduje skurcz mięśnia wypielacza pęcherza i rozkurcz zwieracza wewnętrznego cewki moczowej oraz włókna somatyczne, kontrolujące skurcz i rozkurcz zwieracza zewnętrznego cewki moczowej.

Do pierwszego roku życia fikcja jest prostym odruchem rdzeniowym. Korowa kontrola nad tym odruchem rozwija się stopniowo i ostatecznie utrwala się zwykle między 3. a 5. rokiem życia.

Aby czynności gromadzenia moczu w pęcherzu i okresowego wydalania go z pęcherza przebiegały bez zakłóceń konieczne jest wzajemne współdziałanie ośrodków kontroli: mózgu, rdzenia kręgowego, mięśnia wypielacza pęcherza i zwieraczy cewki moczowej.

Dno pęcherza moczowego złożone jest z trzech warstw przeplatających się ze sobą włókien mięśni gładkich, stanowiących silną podporę ściany pęcherza. Liczne wiązki tych włókien przeplatają się wokół szyi pęcherza i biegną wzdłuż cewki tylnej do poziomu zwieracza zewnętrznego. Wiązki te pełnia role zwieracza wewnętrznego na obszarze szyi pęcherza, mimo że nie maja przebiegu okrężnego. Działanie zwieracza zewnętrznego cewki moczowej zapewni układ okrężnie przebiegających mięśni gładkich i poprzecznie prążkowanych na poziomie przepony miedniczej.

Czynność pęcherza kontroluje układ nerwowy somatyczny i autonomiczny: współczulny i przywspółczulny. Nerwy współczulne pobudzają w mięśniach gładkich pęcherza receptory alfa i beta. Ostateczny wynik pobudzenia zależy od przewagi na danym obszarze pęcherz receptorów alfa lub beta. Miejsca receptorowe alfa-adrenergiczne znajdują się w trójkącie szyi pęcherza i w najbliższej części cewki moczowej. Receptory beta-adrenergiczne znajdują się w dnie pęcherza.

Przekaźnikiem neurohormonalnym dla pozazwojowych włókien współczulnych jest norepinefryna. Jej działanie na receptory alfa-adrenergiczne w szyi pęcherza i cewce powoduje skurcz mięśni i zwiększenie napięcia w tych obszarach. Działanie na beta-reeptory w dnie pęcherza powoduje zmniejszenie napięcia mięśnia wypielacza. Prowadzi to do zwiększenia pojemności pęcherza bez znaczniejszego zwiększenia rozciągnięcia jego ściany. Nerwy współczulne wpływają więc na czynność pęcherza w fazie napełniania moczem, ułatwiając gromadzenie w nim większej ilości moczu.

Neurohormonalnym przekaźnikiem układu przywspółczulnego jest acetylocholina. Jej miejsca receptorowe rozmieszczone są w dnie pęcherza i w cewce. Rozpoczynający się skurcz pęcherza powoduje uwolnienie acetylocholiny z komórek pozazwojowych, z następowym skurczem mięśnia wypielacza. Następuje wtedy odruchowe zmniejszenie uwalniania noepinefryny z układu współczulnego. Zmniejsza to wpływ układu alfa-adrenergicznego na trójkąt i szyje pęcherza oraz cewkę moczową, powodując zmniejszenie napięcia mięśni w tych obszarach. Ustaje też pobudzenie beta-receptorów w dnie pęcherza, co zwiększa siłę skurczu. Wynikiem tego jest skurcz pęcherza utrzymujący się aż do jego całkowitego opróżnienia.

Wpływ ośrodkowego układu nerwowego na dolny odcinek dróg moczowych nie jest dokładnie poznany. Wiadomo, że wpływ na ten odcinek ma i pień mózgu i kora mózgowa. Bodźce z rozciągniętego pęcherza docierają drogami dośrodkowymi do krzyżowego odcinka rdzenia, gdzie znajduje się ośrodek fikcji. Neurony w rdzeniu przekazują pobudzenie odśrodkowymi włóknami współczulnymi, przywspółczulnymi i somatycznymi do pęcherza i zwieracza zewnętrznego cewki. Wewnątrzrdzeniowymi drogami dośrodkowymi przekazywane są informacje miedzy odcinkiem krzyżowym rdzenia a pniem mózgu. Połączenia z płatów czołowych w ciemieniowych mózgu do pnia ułatwiają lub hamują przebieg odśrodkowych bodźców.

Quote this article on your site