Reflux, ZUM, wady układu moczowego

W przypadku refluxu dróg moczowych oraz zakażeń układu moczowego bardzo ważne jest systematyczne kontrolowanie moczu.

Jeśli chodzi o badanie moczu najważniejsza sprawę jest właściwe pobranie próbki moczu, która ma być przeznaczona na badanie. Najwłaściwszym sposobem jest pobranie moczu bezpośrednio ze strumienia, gdyż wszelkie przyklejane woreczki nie zdają egzaminu. Skóra dziecka ma na sobie różne rodzaje bakterii, które mogą zafałszować otrzymany wynik badania.

W przypadku starszych dzieci, które korzystają już z nocnika, bądź z sedesu najprostszym sposobem jest pobranie pierwszego porannego moczu, ze środkowego strumienia. Najlepiej pobierać mocz do specjalnie przeznaczonych do tego pojemników - jednych na posiew, innych na badanie ogólne.

Pobieranie moczu od chłopców:
Należy bardzo dokładnie umyć genitalia i osuszyć najlepiej papierowym ręcznikiem (ręcznik normalnie używany również ma na sobie bakterie, których chcemy w tym przypadku uniknąć). Następnie pobrać strumień środkowy moczu do pojemniczka.

Nie zalecamy odkażania rivanlem. Preparat ten, szczególnie jeśli nie został otwarty przed pobraniem moczu, stanowi doskonałą pożywkę dla bakterii. Jeśli już polecamy odkażanie preparatem octenisept lub kąpiel poprzedniego dnia w wywarze z kory dębu bądź nadmanganianie potasu.

Nie wolno dotykać brzegów ani środka pojemniczka na mocz!!!!!

Pobieranie materiału do badań analitycznych:

1.MOCZ - badanie ogólne
Standaryzacja badania ogólnego moczu wg. Europejskiej Konferencji Medycyny Laboratoryjnej ( ECLM ), obejmuje wszystkie etapy związane z przygotowaniem pacjenta do badania, pobraniem próbki moczu, , postępowaniem analitycznym i interpretacja wyników badań.
Przed pobraniem próbki moczu lekarz lub diagnosta laboratoryjny powinien przekazać pacjentowi informacje dotyczące warunków prawidłowego przygotowania się do pobrania moczu.
Pacjent powinien unikać znacznego wysiłku fizycznego lub długotrwałych marszów, przy krwawieniu miesięcznym u kobiet należy zrezygnować z pobrania próbki moczu, , pacjent powinien powstrzymać się przynajmniej dzień od stosunków płciowych.
W zależności od rodzaju przyjmowanych leków lekarz może podjąć decyzję o możliwości ich odstawienia w okresie przygotowania się do pobrania próbki moczu.
Zależnie od celu badania lekarz może wybrać odpowiedni rodzaj próbki moczu:
- przypadkowa bezpośrednia próbka moczu
- pierwsza poranna próbka moczu
- druga poranna próbka moczu
- zbiórka moczu: dobowa, nocna, dwugodzinna

Najczęściej do badania ogólnego moczu wybiera się próbkę moczu z pierwszej porannej mikcji. Przed jej pobraniem pacjent powinien zachować standardowe warunki w czasie oddawania próbki:
- po spoczynku nocnym, po porannej toalecie, z pierwszej porannej porcji ze środkowego strumienia, do jednorazowego pojemnika (zakupionego w aptece), u niemowląt i małych dzieci można zastosować specjalne jałowe woreczki, które podkleja się na dokładnie umyte ujście cewki moczowej.
Na badanie ogóle moczu przynosimy do laboratorium minimum 10 ml moczu.
W niektórych sytuacjach klinicznych np. skąpomocz, jak również u noworodków, do analizy przyjmuje się każdą ilość moczu ( wówczas analizę mikroskopową osadu wykonujemy metodą z nieodwirowanego moczu).
Po pobraniu próbki zgodnie z procedurą, pokrywka pojemnika powinna zostać starannie zakręcona, a pojemnik dokładnie opisany. Próbka powinna trafić do laboratorium w jak najkrótszym czasie po oddaniu moczu ( w ciągu 30 minut w temp. 20 stopni C, do 3 godzin w temp. 4 stopni C).


2. DOBOWA ZBIÓRKA MOCZU - DZM
DZM, jest to zebranie moczu wydalonego w założonym czasie, np. po 12, czy 24 godzinach.
Zbiórkę zaczynamy rano, po uprzednim opróżnieniu pęcherza moczowego.
Od tego czasu prowadzimy zbiórkę 24 - godzinną do dnia następnego, włączając również porcję po nocy. Poszczególne porcje zbieramy do naczynia. Całą zbiórkę moczu 24 - godzinną mieszamy, mierzymy jej objętość.
Do laboratorium dostarczamy około 30 ml moczu, podając dane:
1.imię , nazwisko pacjenta
2.pesel
3.ilość ml zebranego moczu
4.datę zbiórki

Przed planowanym badaniem nie zaleca się skrajnego ograniczania ani zwiększonego przyjmowania płynów.

Wiarygodność badania bakteriologicznego moczu

Interpretacja wyników badań:

Posiew moczu

Posiew moczu pozwala na wykrycie i identyfikację bakterii i drożdżaków obecnych w moczu. Mocz produkowany jest w nerkach, znajdujących się po obu stronach kręgosłupa, u podstawy klatki piersiowej. Nerki filtrują i usuwają z krwi zbędne substancje. Wraz z wytwarzanym przez nie moczem, żółtym płynem, usuwane są na zewnątrz. Mocz wędruje moczowodami z nerek do pęcherza, w którym jest zatrzymywany na pewien czas i następnie wydalany przez cewkę moczową. Mocz jest w zasadzie jałowy ale czasami bakterie, rzadziej drożdżaki, mogą dostać się do cewki moczowej z zewnątrz, ze skóry i wędrując w górę dróg moczowych powodować ich zakażenie.

W celu wykonania posiewu moczu, mała jego próbka nakładana jest na jedną lub więcej płytek agarowych (cienka warstwa odżywczej galaretki) i inkubowana w temperaturze odpowiadającej temperaturze ciała. Wszystkie drobnoustroje obecne w moczu rosną w ciągu 24-48 godzin w formie małych okrągłych kolonii. Wielkość, kształt i kolor kolonii jest wskazówką z jakimi bakteriami mamy do czynienia. Liczba kolonii wskazuje na ilość bakterii obecnych w wyjściowej próbce. Pracownik laboratorium ogląda kolonie rosnące na agarze, liczy je i sprawdza ile typów kolonii wyrosło. Jeżeli próbka moczu została prawidłowo pobrana to wykryte bakterie są odpowiedzialne za zakażenie. Zwykle jest to jeden rodzaj bakterii występujący w dużej liczbie. Czasami może wyrosnąć więcej rodzajów. Przyczyną tego będzie albo zakażenie wieloma drobnoustrojami chorobotwórczymi (patogenami), albo zanieczyszczenie pochodzące ze skóry powstałe podczas pobierania moczu.

Pracownik laboratorium z każdego rodzaju kolonii występujących w znamiennie dużej liczbie, wykonuje preparat na szkiełku podstawowym, suszy i barwi (barwienie Grama). Preparat następnie jest oglądany w mikroskopie. Różne rodzaje bakterii mają różny kolor i kształt. Np. Escherichia coli bakteria, która jest przyczyną większości zakażeń dróg moczowych będzie widoczna jako Gram ujemna pałeczka (różowa pałeczka), a Lactobacillus, który jest częstym zanieczyszczeniem pochodzącym z pochwy, będzie widoczny jako Gram dodatnia pałeczka. Niektóre z tych bakterii jak Lactobacillus łatwo rozpoznawane przez doświadczonego pracownika jako niechorobotwórcze (nie wywołujące infekcji) i nie wymagające dalszego opracowania. Inne, np. Gram ujemne pałeczki, reprezentują grupy podobnych bakterii i wymagają dalszych dodatkowych badań w celu dokładnego oznaczenia rodzaju i typu bakterii.

Na podstawie uzyskanych informacji, pracownik laboratorium przekazuje lekarzowi wstępny raport o liczbie i rodzaju bakterii (lub grzybów) obecnych w moczu. Może być to informacja: "brak wzrostu po 24 godzinach" (nic nie rośnie na agarze) albo "mniej niż 10 000 bakterii/ml" (niewielka liczba bakterii) albo "więcej niż 100 000 bakterii/ml, pałeczki Gram ujemne; identyfikacja i oznaczenie wrażliwości w toku" (pacjent prawdopodobnie ma infekcję wywołaną przez bakterie Gram ujemne, które wymagają dalszej identyfikacji.

Jeżeli po 24-48 godzinach nie widać wzrostu bakterii na agarze lub jest on nieznaczny przyjmuje się wynik posiewu za ujemny i kończy się badanie. Jeżeli natomiast obecny jest jeden lub więcej patogenów (bakterii chorobotwórczych) przeprowadza się dalsze badania. W celu identyfikacji bakterii stosuje się testy biochemiczne i następnie oznaczenie wrażliwości, które pokazuje zdolność bakterii do wzrostu w obecności określonych leków przeciw bakteryjnych. Pozwala to na wskazanie najbardziej skutecznego antybiotyku w leczeniu wykrytego zakażenia.

Jak pobiera się próbkę do badania?
Mocz na posiew może być pobrany o każdej porze. Ponieważ istnieje potencjalne niebezpieczeństwo zanieczyszczenia moczu bakteriami i komórkami pochodzącymi z okolicznej skóry podczas pobierania próbki (szczególnie u kobiet) ważne jest przed pobraniem dokładne umycie genitali i okolic sromu. Kobieta powinna umyć srom ruchami od przodu do tyłu, mężczyzna powinien umyć koniec prącia. Początkowy strumień moczu oddawany jest do toalety, następnie, tzw. środkowy strumień oddaje się do specjalnego, jałowego pojemnika (kilkadziesiąt ml) i pozostały znowu do toalety. Ten typ pobierania próbki nazywany jest pobraniem czystego środkowego strumienia moczu.

Co oznacza wynik?
Obfity wzrost jednego rodzaju bakterii (więcej niż 10 000 jednostek tworzących kolonie (CFU)/ml) przyjmuje się jako wynik dodatni posiewu moczu. Hodowla, w której albo nie stwierdza się wzrostu w ciągu 24 lub 48 godzin lub wzrost jest mniejszy niż 10 000 CFU/ml, zwykle świadczy, że nie ma zakażenia. Jeżeli jednak objawy utrzymują się posiew powinien być powtórzony aby sprawdzić czy bakterie nie występują w mniejszej liczbie lub inne drobnoustroje nie rosnące na stosowanych płytkach agarowych. Obecność białych krwinek przy małej liczbie bakterii u chorego z objawami wskazuje na ostre zapalenie cewki moczowej o nieustalonej etiologii.

Jeżeli wyrasta więcej gatunków bakterii, świadczy to prawdopodobnie o zanieczyszczeniu, szczególnie jeżeli obecny jest Lactobacillus i inne nie chorobotwórcze bakterie występujące w pochwie. Jeżeli jednak objawy nie ustępują, lekarz może zlecić powtórzenie badania ze zwróceniem uwagi na staranniejsze pobranie próbki.

Obecność znamiennej liczby bakterii jednego rodzaju świadczy o zakażeniu. Przeprowadza się wtedy oznaczenie antybiotykowrażliwości, aby ustalić schemat leczenia. Każde zakażenie bakteryjne może być groźne i może rozprzestrzenić się na inne okolice ciała.
Ponieważ ból jest pierwszym wskaźnikiem zakażenia, szybkie podanie antybiotyku pomoże go ograniczyć.